اقتصاد کشور عربستان سعودی به طور اساسی مبتنی بر نفت است. این کشور دارای بزرگترین ذخایر نفت خام جهان به حجم 266.7 میلیارد بشکه است که حدود 57 درصد از ذخایر نفت کشورهای عضو سازمان همکاری خلیج فارس، 29 درصد از ذخایر اوپک و 20 درصد از کل ذخایر نفت جهان را تشکیل می دهد. مهم ترین و ثروتمندترین شهر عربستان به لحاظ منابع انرژی استان الشرقیه محل زندگی شیعیانی است که از سود ثروت های خدادادی محرومند.

عربستان سعودی بزرگترین و اولین تولید کننده ی نفت در جهان است که در میان کشورهای عضو اوپک نقش عمده ای ایفا می کند. حدود 90 درصد سود صادرات این کشور مربوط به عایدات نفت است.  قیمت روز افزون نفت و افزایش تقاضای کشورهای جهان، باعث پیشرفت اقتصاد این کشور شده است.

علاوه بر صادرات نفت که از نظر ذخایر نفتی، عربستان در رده اول جهان کشورهای صادر کننده قرار داده است، این کشور در زمینه ی گاز نیز در رتبه ی چهارم کشورهای دارای ذخایر گاز است. از نظر صادرات ابزار آلات در رتبه ی دهم و از نظر واردات در رتبه ی بیستم جهانی قرار دارد.

سود نفت عربستان در سال 2008 میلادی حدود  475.73 میلیارد ریال سعودی بود که این میزان در سال 2009 با 22 درصد کاهش به 369ریال سعودی رسید اما در سال 2010 میزان سودهای نفتی افزایش یافت و به 477.3ریال سعودی رسید. در سال 2011 نیز به 700 میلیارد ریال سعودی معادل 200 میلیارد دلار رسید.

تا سال 2011 این کشور روزانه بیش از 8 میلیون بشکه در روز تولید می کند که حدود 40 درصد از آن به کشور ژاپن و هند صادر می شد اما انتظار می رود تولید نفت خام عربستان در سال جاری میلادی به میانگین روزانه 9 میلیون و 600 هزار بشکه برسد که در مقایسه با برآورد دسامبر 2011 روزانه 800 هزار بشکه افزایش تولید نشان می دهد.

بر اساس گزارش پایگاه اقتصادی گلفبیس، با وجود این که صنعت در کشور عربستان امر جدیدالوقوعی است، اما این قسم از اقتصاد عربستان به پیشرفت های زیادی دست یافت و دلیل این امر حمایتی است که از نظر اقتصادی از این فعالیت ها می شود، زیرا صنعت باعث تحقق اهداف استراتژیک، سیاسی و اقتصادی آن می شود.

تا سال 1974 حدود 198 شرکت و مرکز صنعتی در عربستان وجود داشت، اما تعداد این مراکز صنعتی در سال 2010 به 4645 شرکت رسید. به همین منوال در سال 1974 بودجه ی صنعتی عربستان تنها 12 میلیارد ریال سعودی بود اما در سال 2010 به 404 میلیارد ریال افزایش یافت.

صادرات پتروشیمی بیش از یک سوم تجارت این کشور را به خود اختصاص می دهد. یک سوم دیگر، صادرات غیرپتروشیمی شامل صادرات مواد غذایی، لوزام برقی، مواد صنعتی است که روز به روز بر حجم آن افزوده می شود.

به نوشته رسانه های عربستانی، در زمینه ی کشاورزی نیز کشور عربستان دارای سیاست ها و طرح های مختلفی است. این کشور سالانه حدود 12.3 دلار در طرح کشاورزی سرمایه گذاری می کند. سیاست های عربستان در امر کشاورزی بر این قرار گرفته است که به کشورهای دیگر برای انجام طرح های کشاورزی وام هایی ارایه می دهد یا خود در این طرح ها سرمایه گذاری می کند و برای این هدف نیز شرکتی در خارج از عربستان و در کشورهای مصر، فیلیپین، سودان، اتیوپی و ترکیه به سرمایه ی 800 میلیارد دلار تاسیس کرده است که کار ساخت آنها به پایان رسیده و امروز وارد مرحله ی تولید شده است.

در مورد واردات مواد غذایی نیز می توان گفت که حدود 15 درصد از کل واردات عربستان مواد غذایی است که دارای ارزشی معادل 17.3 میلیارد دلار است.

حجم تولیدات کشاورزی در سال گذشته حدود 6.6 کل تولیدات غیرنفتی بود که دارای ارزشی معادل 44 میلیارد دلار است.

در سال 2009 کشاورزان حدود 328725 هکتار از زمین های این کشور را زیر کشت بردند که حدود 160 هزار هکتار از آن ها کشت علوفه بود و باعث تولید بیش از 3 میلیون تن علوفه شدند.

درمورد تولید میوه جات نیز این کشور سالانه نزدیک به دو میلیون تن میوه کشت می کند که بیش از نیمی از آن، خرماست.

همچنین تا سال 2009 میلادی حدود 302 سد در این عربستان وجود داشت که بیش از 1.500 میلیارد متر مکعب آب را در پشت خود ذخیره کرده اند.

در زمینه دامداری نیز دام های این کشور بیش از 15 میلیون راس برآورد شده اند که گاو، گوسفند و شتر هستند.

از نظر تولیدات لبنی نیز سالانه بیش از یک میلیارد و 600 میلیون لیتر محصولات لبنی تولید می کند. همچنین سالانه بیش از 900 هزار تن گوشت قرمز، 600 هزار تن گوشت سفید پرندگان و 100 هزار تن گوشت ماهی تولید می کند.

انتظار می رود مجموع درآمدهای عربستان در سال 2012 به یک تریلیون و 150 میلیارد ریال سعودی (307 میلیارد دلار) برسد که نزدیک به 90 درصد آن از سودهای خدادادی فروش نفت حاصل می شود.

شهر الشرقیه به لحاظ اقتصادی برای عربستان از اهمیت بالایی برخوردار است و ثروتمندترین شهر عربستان به شمار می رود که درصد زیادی از ذخایر نفت و گاز را در خود جای داده است با این حال اغلب ساکنان آن که شیعه هستند در وضعیت اقتصادی پایین تری نسبت به دیگر گروه های جامعه عربستان قرار دارند که به گفته کارشناسان عربستانی، دلیل این امر سیاست های تبعیض آمیزی است که علیه اقلیت شیعیان این کشور در جریان است.

دولت هزینه های کمتری برای مناطق شیعه نشین این شهر مصرف می کند، از نظر آموزش در سطح پایین تری نسبت به سایرین قرار دارند و برخی از آنها مجبورند در منطقه ی زاغه نشین کنار شهرها ساکن شوند. با اینکه میلیون ها کارگر خارجی وارد این کشور می شوند اما با این حال بسیاری از شیعیان مجبورند به کارهایی اشتغال پیدا کنند که سود زیادی برای آنها ندارد.

شفقنا

منابع:

- پایگاه اقتصادی گلفبیس

- zawya.com

- sidf.gov.sa

- news.askmorgan.net